Na wygląd i kształt paznokci mogą niekorzystnie wpływać czynniki wewnątrzpochodne, takie jak: zaburzenia odżywiania (niedobory pokarmowe), choroby przemiany materii, schorzenia narządów wewnętrznych, oraz czynniki zewnętrzne: wilgoć, temperatura itp.
Często trudno jest określić, co powoduje deformacje paznokcia, zwłaszcza że szkodliwe czynniki mogą się na siebie nakładać. Wybranymi przykładami zaburzeń wyglądu i kształtu paznokci są:
# bielactwo prążkowane
Na paznokciach powstają białe poprzeczne prążki spowodowane przez zatrucia metalami ciężkimi, zaburzenia przemiany materii oraz mikrourazy kosmetyczne. Bielactwo prążkowane może być również samoistne lub dziedziczne.
# bruzdy poprzeczne
Wskazują na zaburzenie w rozwoju macierzy i korzenia paznokcia. Występują w ciężkich chorobach zakaźnych, zatruciach, leczeniu cytostatykami. Z bruzdami poprzecznymi możemy spotkać się u osób mających nieumiejętnie wykonywany pedikiur, a także po urazach mechanicznych paznokci.
# bruzdy poprzeczne Beau-Reilschego
Są wywołane przez zatrucia, urazy czy też schorzenia ogólne. Spotykamy je na przykład w cukrzycy.
# okrągłe ubytki kropkowate
Powstają w płytce paznokciowej na skutek miejscowych zaburzeń w jej odżywianiu. Takie zmiany spotyka się też w łuszczycy (tzw. plamy oleju).
# zgrubienia pojedynczych paznokci
Obserwuje się je po urazach macierzy paznokcia, odmrożeniach, w grzybicy paznokci, ucisku paznokci przez źle dobrane buty.
# bielactwo prążkowane (tzw. palce dobosza)
Występują w chorobach serca (zespole Fallota, przewlekłym sercu płucnym) i w chorobach płuc (rozstrzeniach oskrzeli oraz mukowiscydozie). "Palce dobosza" mogą występować również samoistnie.
# dysplazje (nieprawidłowa budowa) paznokci
Są charakterystyczne w zaburzeniach w odżywianiu, marskości wątroby, w niektórych zespołach chorobowych przebiegających z zaburzeniami rozwojowymi ektodermy. Może je także spowodować stan zapalny skóry w niektórych postaciach atopowego zapalenia (tych, które trwają wiele lat).
# paznokcie łyżeczkowate
Przyczyną deformacji paznokci jest niedobór żelaza czy witamin. Powstają między innymi w zaburzeniach ich wchłaniania się.
# zwiększona łamliwość paznokci
Spotykamy się z nią często przy niedoborze magnezu.
# kruchość paznokci
Występuje przy braku krzemu w organizmie.
# zaburzenia tworzenia paznokci
Przyczyną może być przewlekły niedobór cynku.
# zwyrodnienie paznokcia
Obserwujemy w przebiegu atopowego zapalenia skóry.
# zmiany dystroficzne paznokci
Spotykamy je często w chorobach (miażdżyca, cukrzyca) przebiegających z niedokrwieniem kończyn związanych z makroangiopatią (zmiany dotyczą dużych naczyń krwionośnych) i mikroangiopatią (mikroskopowe zmiany naczyń wału paznokciowego).
# onycholiza
Jest to utrata części paznokcia. Może być spowodowana przewlekłymi infekcjami, chorobami układowymi, urazami oraz działaniem leków (tetracykliny, indometacyna, tiazydy, leki antykoncepcyjne, alluprinol i leki przeciwnowotworowe - adriamycyna, bleomycyna, doksorubicyna). Z onycholizą spotykamy się także w przebiegu liszaja płaskiego.
# powstawanie rowków, oddzielanie się płytki paznokciowej
Może je spowodować przyjmowanie antybiotyków, środków cytostatycznych, retinoidów. Niejednokrotnie współwystępuje przebarwienie czy bielactwo płytki paznokciowej.
# przerost paznokci
Spotykamy go w przebiegu cukrzycy. Charakterystyczne jest tu również żółte przebarwienie i mikroskopowe zmiany naczyń włosowatych wału paznokciowego.
# rogowacenie podpaznokciowe
Jest jednym z objawów łuszczycy. Towarzyszy mu żółte zabarwienie paznokci.
Atak na paznokcie
Oprócz zaburzeń rozwojowych paznokcie mogą być bezpośrednio atakowane przez choroby.
# Grzybice
Stanowią około 50% chorób paznokci.
Cechy charakterystyczne grzybicy to: onycholiza, rogowacenie podpaznokciowe, chromonychia - żółte zabarwienie paznokci.
Objawami grzybicy są też: zgrubienia, przebarwienia, łamliwość paznokci, rozwarstwianie, częściowe wykruszanie, nadmierne rogowacenie i pobruzdowanie płytek paznokciowych.
Do grzybicy predysponują: ucisk mechaniczny, np. nieodpowiednie buty.
Istnieje osobnicza tendencja do zachorowań. Grzybice często występują u osób z zaburzeniami odporności komórkowej, zaburzeniami hormonalnymi (zespół Cushinga, niedoczynność tarczycy).
Diagnoza grzybicy to przede wszystkim mikroskopowe badanie opiłków paznokci, wielokrotna hodowla na podłożu Sabourauda, a nawet biopsja paznokcia. Zwyrodnienie i zmiany zabarwienia płytki paznokciowej powodują drożdżaki, pleśnie.
Inną chorobą grzybiczą jest "zespół zielonych paznokci". To niebolesne zapalenie wałów paznokciowych z zielonym zabarwieniem płytek, spowodowane zakażeniem przez Pseudomonas aeruginosa. Do zakażenia dochodzi u osób często moczących ręce w wodzie z dodatkiem detergentów - gospodyń domowych, zmywaczy naczyń.
Natomiast żółte zabarwienie płytki paznokciowej, jej kruchość, rogowacenie podpaznokciowe stwierdzamy po zakażeniu grzybem Trichophyton rubrum.
# Schorzenia bakteryjne i grzybicze
Zanokcicą nazywamy zmiany zapalne w otoczeniu paznokcia pochodzenia bakteryjnego (najczęściej wywołują ją bakterie - gronkowce, paciorkowce). Przyczyną zanokcicy przewlekłej są zakażenia grzybicze (drożdżaki). Często zanokcica powstaje w wyniku urazu opuszki palca, przy naderwaniu paznokcia.
Występuje ona też przy maceracji blaszki płytki paznokciowej, która powstaje w wilgotnym środowisku oraz w cukrzycy.
# Brodawki
Zakażenia wirusowe często powodują powstawanie brodawek paznokci. Brodawki występują okołopaznokciowo, mogą też wrastać pod płytkę paznokciową. Prowadzą do zaburzeń jego wzrostu.
Ważne badania paznokci
Do rozpoznania schorzenia, które zaatakowało paznokcie przeprowadza się badania kliniczne i laboratoryjne m.in.: kapilaroskopię w obrąbku naskórkowym paznokcia - rozpoznawanie zmian w mikrokrążeniu - oraz badania mikologiczne, bakteriologiczne, badania składu chemicznego paznokci. |
